Jakie buty do biegania?

Zastanawiasz się jakie buty do biegania kupić? Dobrze trafiłeś! Poniżej znajdziesz garść porad nt. wyboru odpowiedniego obuwia. Teoretycznie biegać można we wszystkim, lecz jeśli chcesz czerpać z tego przyjemność i cieszyć się zdrowiem, to potrzebujesz właściwego sprzętu. Zanim wybierzesz się na zakupy potrzebujesz kilku informacji:

JAKI MASZ RODZAJ STOPY?

U większości biegaczy, pierwszą częścią ciała, która styka się z podłożem podczas biegu jest pięta, i to dlatego to właśnie tam producenci butów do biegania umieszczają najwięcej systemów amortyzujących. Przyjrzyjmy się jednak dalej temu, co dzieje się z naszą stopą po zetknięciu z podłożem, bo od tego ruchu zależeć będzie typ buta, który będzie dla nas odpowiedni.

Stopa pronująca

Jeśli w dalszej kolejności Twoja stopa kieruje się do wewnątrz, wykonując ruch nawracania (przenosząc cieżar ciała z zewnętrznej części pięty do wewnątrz), to znaczy, że jesteś pronatorem. Pronacja, to brzmi groźnie, prawda? Ale bez obaw, to naturalna reakcja naszej stopy, która amortyzuje w ten sposób wstrząsy. Problem powstaje przy znacznej pronacji, która prowadzić może do kontuzji. Dlatego też producenci butów biegowych stworzyli specjalną linię butów przeznaczonych dla pronatorów, które chronią stopę przed nadmiernym nawracaniem. Obuwie takie posiada specjalne wstawki stabilizujące (wykonane z twardszego materiału), które znajdują się po wewnętrznej częsci buta (często taka wstawka jest wyróżniona innym kolorem).

Typ butów: mocna pronacja - motion control, średnia pronacja - stability (dla stóp pronujących). 

Stopa supinująca

Znów wracamy do pierwszego kontaktu z podłożem, Twoja stopa uderza o ziemię, ale nie nawraca się w wystarczającym stopniu do wewnętrz. Jest zbyt sztywna, aby zapewnić dostateczną amortyzację. Jeśli Twoja stopa pracuje właśnie w ten sposób, to znaczy, że jesteś supinatorem (lub też w innej terminologii - niedostatecznym pronatorem). W tym przypadku ciężar ciała przenoszony jest głównie na zewnętrzną krawędź stopy. Buty dla supinatorów charakteryzują się dużą amortyzacją. Supinatorzy biegać również mogą w butach dla osób ze stopami neutralnymi.

Typ butów: cushioned (dla stopy supinującej). 

Stopa neutralna

Podobnie jak w poprzednich przypadkach, lądujesz na zewnętrznej części pięty, ale zamiast przenosić ciężar ciała na wewnętrzne albo zewnętrzne krawędzie, w przypadku stopy neutralnej, ciężar rozkłada się równomiernie na całej stopie. Osoby ze stopą neutralną powinny używać obuwia neutralnego. Równie dobre mogą okazać się buty dla supinatorów i delikatnych pronatorów.

Typ butów: neutral (dla neutralnej stopy).

O sklepieniu słów kilka

Sklepieniem nazywamy wewnętrzną część stopy, to ten fragment stopy, który wygina się w charakterystyczny łuk. Od wysokości tego łuku zależy wysokość sklepienia naszej stopy. A wysokość sklepienia stopy zwykle łączy się z:

• Niskie sklepienie - stopa pronująca
• Średnie sklepienie - stopa neutralna
• Wysokie sklepienie - stopa supinująca

W domowych warunkach najłatwiej będzie przeprowadzić tzw. test wodny. Aby go przeprowadzić potrzebował będziesz: czystej kartki papieru oraz mokrej stopy – Twojej rzecz jasna! Postaw mokrą stopę na kartce papieru i zobacz w jaki sposób została odciśnięta.

Jeśli ujrzysz pełny zarys stopy to masz niskie sklepienie i prawdopodobnie jesteś pronatorem. Jeśli na kartce pojawi się tylko górna część stopy i pięta połączone cienkim paskiem (lub bez połączenia) masz wysokie sklepienie, które z reguły łączy się z supinacją. Jeśli pasek łączący palce z piętą równa się mniej więcej połowie tego ze stopy z niskim sklepieniem to znaczy, że masz neutralną stopę.

Jak sprawdzić czy jestem pronatorem? 

Jeśli je masz, te biedne stare buty wrzucone gdzieś w kąt szafy, to jest właśnie dobry moment, żeby wyciągnąć je na światło dzienne! Zerknij na podeszwę – tu kryje się odpowiedź na pytanie o pronację. Jeśli za mocno pronujesz, to wewnętrzne krawędzi podeszwy (pamiętasz? Pronacja to ruch do wewnątrz) będą bardziej starte niż środek i zewnątrz. Supinator z kolei zetrze zewnątrzną część. A biegacz ze stopą neutralną? Będzie miał startą zewnętrzną część pięty (zwykle lądujemy właśnie w tym miejscu, bez względu na nasz typ stopy) i wytarty środek przedniej części buta.

Zwróć również uwagę podczas treningu jak zachowują się Twoje stopy, i znowu, spadasz do wewnątrz, pronujesz. Na zewnętrzne krawędzi – supinujesz. Stopa przetacza się względnie prosto (ani za mocno do środka, ani za mocno do zewnątrz) – masz stopę neutralną.

A co jeśli dopiero chcesz zacząć biegać i nie masz starych butów biegowych? Zrób test wodny i obejrzyj buty, w których chodzisz na co dzień – to również powinna być niezła wskazówka.

JAKI MASZ ROZMIAR BUTA?

Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z bieganiem musisz wiedzieć, że butów biegowych nie dobiera się tak, żeby pasowały na styk – potrzebujesz trochę miejsca na palce, a im dłuższy dystans pokonujesz, tym tego miejsca powinno być więcej. Startując w biegach na 100 kilometrów zwykle zakładam buty o rozmiar, a nawet półtora większe, dzięki temu zawsze mam dość miejsca na palce – a im dłużej biegniesz, tym stopa bardziej puchnie.

Jedno jest pewne, buty sportowe do biegania muszą być nieco większe, pytanie brzmi o ile większe? Tym większe, im dłuższy dystans w nich pokonujesz. Na krótsze treningi i biegi na 5 czy 10 kilometrów wystarczy jeśli but będzie większy o pół numeru, przy dłuższych wybieganiach czy starcie w maratonie dobrze, gdy zostaje nam cały numer. To wydaje się dużo, ale po kilku godzinach biegu non-stop, Twoje palce podziękują Ci za tę wolną przestrzeń!

Nie zawsze możesz przymierzyć buty w sklepie stacjonarnym, jeśli czytasz ten tekst na stronie sklepu Natural Born Runners, to znaczy, że interesuje Cię zakup obuwia przez internet. Jak w takim razie dobrać właściwy rozmiar? Poniżej kilka wskazówek:

1. Nie sugeruj się numerem butów, w których chodzisz na co dzień! Po pierwsze, buty do biegania powinny być nieco większe niż te używane tylko do chodzenia, a po drugie – każdy producent ma nieco inną numerację i nie zawsze numer 44 będzie równy numerowi 44 innego producenta. Czasami różnice są całkiem spore!

2. Stopy puchną. Za wszelkie przymiarki zabierz się więc po południu, albo jeszcze lepiej wieczorem, wtedy, kiedy stopa jest największa.

3. Dobrze, a teraz zabierzmy się za przymiarkę – wyciągnij wkładkę z jakichkolwiek używanych przez Ciebie butów (idealnie jeśli są to buty biegowe, jeśli jednak jeszcze nie biegasz, to użyj jakiejkolwiek wkładki), połóż na niej stopę, przysuń ją jak najbliżej końca (ale tak, żeby mieściła się w specyficznych wyżłobieniach) i zmierz odległość od pięty do czubków palców. Do otrzymanej wartości dodaj ok. 1 cm – i właśnie butów o takiej długości wkładki szukaj!

Więcej na temat doboru rozmiaru przy kupnie butów przez internet przeczytasz w tym poradniku.

W JAKIM TERENIE BIEGASZ NAJCZĘŚCIEJ?

Teren, czyli podłoże po którym najczęściej biegasz. Jeśli więc zwykle trenujesz na:

Buty do biegania po asfalcie

1. asfalcie – rozglądaj się za butami przeznaczonymi do biegania na twardych nawierzchniach, które zapewnią Ci odpowiednią amortyzację i uchronią przed kontuzjami. To nie jest tak, że w butach terenowych nie pobiegniesz po alejce wyłożonej asfaltem, bo pobiegniesz, tylko pytanie, po co się męczyć (bo to niewygodne i zdrowia szkoda!)? Jeśli więc mieszkasz gdzieś w centrum miasta i najczęściej ubijasz beton, to koniecznie kup buty biegowe z dobrą amortyzacją. Obuwie takie ma płaski bieżnik na podeszwie (w przeciwieństwie do agresywnie wykończonych butów trailowych) oraz miękką, wyczuwalną amortyzację.

Buty do biegania w terenie

2. miękkich nawierzchniach – szukaj butów do biegania w terenie, tzw. butów trailowych (lub terenowych). Biegasz po leśnych duktach, miękkich polnych drogach albo w górach? Dobra „terenówka” będzie idealnym wyborem dla Ciebie! Buty terenowe zwykle mają słabszą amortyzację niż obuwie przeznaczone do biegania po asfalcie – jeśli jednak biegasz po lesie, to zyskujesz naturalną amortyzację dzięki miękkiemu podłożu. Buty trailowe rozpoznać można po agresywnym bieżniku, im więcej wypustek i kołków na podeszwie, tym trudniejsze warunki, w których Twój but się sprawdzi. 

3. różnych nawierzchniach – rozglądaj się za... butem uniwersalnym! Przynajmniej na początku, bo później, jak już bieganie wciągnie Cię na całego, to i tak, uwierz mi, będziesz miał w swojej szafie obuwie do biegania na przeróżne warunki (ja obecnie biegam na zmianę w 5 parach! A to ponoć kobiety mają tysiące butów...). Z mojego doświadczenia wynika, że jeśli biegasz po względnie płaskim terenie, to śmiało możesz zainwestować w jakieś „asfaltówki”. Jeśli jednak częściej trenujesz w terenie, a na ulicę wybiegasz tylko czasami, to lepiej sprawdzi się jakaś „łagodna” terenówka. Zwróć uwagę, aby bieżnik nie był zbyt agresywny!

JAKIEJ FIRMY BUTY WYBRAĆ?

Sprawdzonej. Jeśli nie przez Ciebie osobiście, to przez Twoich znajomych, albo przez innych biegaczy. Istnieje wiele firm oferujących profesjonalne buty do biegania, zarówno dla osób początkujących, jak i tych bardziej zaawansowanych. W naszym sklepie z butami do biegania znajdziesz obuwie następujących producentów: Asics, Brooks, Inov-8, Karhu, Mizuno oraz New Balance. To marki cieszące się popularnością u biegaczy na całym świecie. Również w Polsce dorobiły się grona swoich wiernych fanów. Poniżej krótka prezentacja każdego z nich:

ASICS | BROOKS | INOV-8 | KARHU | MIZUNO | NEW BALANCE

KIEDY WYMIENIĆ BUTY NA NOWE?

Jak najczęściej! OK, żartuję – sprzedaję sprzęt do biegania, więc nie musicie mi wierzyć. To jasne, że te wszystkie systemy amortyzacji się zużywają, tak samo jak i inne materiały, z których składa się but biegowy. Kiedy więc wymienić buty na nowe? Wtedy kiedy bieganie w dotychczasowym sprzęcie sprawia dyskomfort. Zdaję sobie sprawę, że mało kto z Was będzie wymieniał but po 800km (producenci zwykle zalecają wymianę obuwia po przebiegnięciu od 800 do 1000km), jeśli ten będzie wyglądał prawie jak nowy. Przyjdzie jednak taki moment, że poczujecie, że przyszedł czas na wymianę. To da się wyczuć – nagle zaczynają nas boleć nogi, buty tracą swoją sprężystość itd. Odpuście sobie wtedy bieganie po asfalcie, możecie natomiast jeszcze nieco przedłużyć „życie” starych butów biegając w nich w terenie. Tam nie potrzeba super czułej amortyzacji.

Autor: Grzegorz Łuczko